Pólitík á lægsta plani

Óvenju margir fara nú offari í fjölmiðlum og annars staðar í netheimum. Yfirfullir af réttlátri reiði fordæma þeir verk Sóleyjar Tómasdóttur.

Og hvað hefur hún svo unnið sér til saka? Ekkert var athugavert við forvalið sjálft, hún er óumdeildur sigurvegari. Engar reglur voru brotnar í forvalinu sem bæði kjörstjórn og stjórn VG í Reykjavík hafa undirstrikað. Þvert á móti má segja henni til hróss að hún hefur sýnt töluverða þrautsegju og þolinmæði í þessum hremmingum. Ekki hefur Sóley farið á taugum þó að hún hafi ranglega verið sökuð um kosningasvindl ítrekað. Mér þætti gaman að sjá hversu margir stæðust það próf.

Núna hafa einhverjir óprúttnir aðilar tekið sig til og ákveðið að skrifa næsta kaflann í farsanum. Málsatvik eru þau að eftir að Hermann Valsson leysir Þorleif Gunnlaugsson af á síðustu stundu, vefst honum tunga um tönn þegar greiða á atkvæði. Sóley kallar þá til hans upplýsingum um hvernig þau Þorleifur hafi ákveðið að bregðast við málinu, sem sagt að sitja hjá. Fyrir þetta er Sóley sökuð um valdníðslu og atlögu að lýðræðinu.

Staðreyndin er auðvitað sú að í þinginu og inni í borgarstjórn hafa flokkarnir samráð um hvernig þeir bregðast við málunum. Það þýðir ekki að öllum sé ætlað að tala einu máli, enda þekkist það vel að innan flokka séu menn ósammála. Það þýðir bara að fólk vinnur saman, hefur með sér verkaskiptingu og kastar á milli sín hugmyndum.

Þetta er daglegt brauð alls staðar í stjórnmálum. Þetta þekkja allir þeir sem komið hafa þeim nærri. Þetta er ekki nokkur einasta frétt. En allt í einu og upp úr þurru ákveða menn að Sóley Tómasdóttir sé óalandi og óferjandi.

Staðreyndin er auðvitað sú að Sóley er frábær stjórnmálamaður. Hún er gríðarlega vinnusöm, strangheiðarleg og klár. Hún er fljót að hugsa og kemur oft með óvæntan vinkil á málin sem snúa vopnum í höndunum á andstæðingum. Út af þessu var hún kosin í fyrsta sæti, menn vita einfaldlega að þeir geta treyst henni til að vinna vinnuna sína.

Aðeins um spilavíti

Samkvæmt Fréttablaðinu í dag eru tvíburarnir Arnar og Bjarki Gunnlaugssynir með áform um að reisa spilavíti hér á landi. Megintilgangurinn er að bjóða ferðamönnum upp á aukna afþreyingu, stækka spektrúmið ef svo má segja, svo að ferðamennirnir þurfi ekki að láta sér leiðast þegar þeir koma í heimsókn. Þó er sá hængur á að fyrst þarf að breyta hegningarlögum og til að gera það þarf að liggja fyrir almennilegur rökstuðningur.

Um starfsemi spilavíta (sem Jóni Kaldal finnst vera ómögulegt orð og gagnast málstað tvíburana illa) er eftirfarandi vitað: Spilavítið græðir alltaf. Viðskiptavinurinn tapar í flestum tilvikum og starfsemin er með þeirri ábatasömustu sem hægt er að ráðast í. Það er því ekki erfitt að skilja áhuga tvíburana.

Hagnaðarsjónarmiðin eru þó ekki fyrirferðarmikil í röksemdafærslunni sem fram kemur í Fréttablaðinu í dag. Hún samanstendur af þremur atriðum. Í fyrsta lagi þeirri að viðskiptavinir spilavítisins yrðu aðallega útlendingar. Í öðru lagi segja þeir að hér sé skortur á afþreyingarframboði og síðast en örugglega ekki síst að ríkið myndi hafa af þessu verulegar skatttekjur.

Hvað fyrsta efnisþáttinn varðar þá er erfitt að sjá hvaða máli skiptir hverjir verða viðskiptavinir spilavítisins. Ef tvíburarnir eru að gefa í skyn að spilavítið hafi neikvæð samfélagsleg áhrif, en það sé í lagi af því að útlendingar muni bara sækja staðinn þá sé ég ekki hvernig það gagnast þeim í áróðursferlinu. Staðreyndin er auðvitað sú að fjárhættuspil eyðileggja nú þegar líf fjölmargra einstaklinga og fjölskyldna og fólk með siðferðið í sæmilegu lagi lætur sig einu varða þótt að ríkið stuðli að vansæld íslendinga eða annarra.

Ekki má gleyma í þessu samhengi að rannsóknir sýna bein tengsl á milli aðgengis og neyslu hvað þetta varðar rétt eins og með aðra fíknivaldandi neyslu.

Röksemd númer tvö er ekki beysin. Það er ekkert sem staðfestir fullyrðingu um að hér sé skortur á afþreyingu. Allir sem komið hafa nálægt ferðamálum geta staðfest að hér er nóg við að vera fyrir ferðamenn sem hingað koma. Linnulaus aukning ferðamanna ár eftir ár ein og sér blæs röksemdina út af borðinu.

Þá stendur eftir hellingur af peningum sem ríkissjóði stendur til boða. Þá er rétt að kalla eftir kostnaðartölum til að geta fengið nettóupphæðina. Vonandi gera menn þá ráð fyrir öllum breytum eins og til dæmis þeirri að spilavítum fylgir hugsanlega hærri glæpatíðni og þeirri að þó skatttekjur bandarískra ríkja sem leyfa fjárhættuspil og spilavíti aukist til að byrja með, er staðreyndin sú að skatttekjur þessara sömu ríkja minnka til lengri tíma (sjá hér).

Annars eru peningar ekki allt, þó að fjárlagagerðin sé óvenju erfið um þessar mundir og landið vonandi búið að breytast, þó ekki nema í þá átt að ekki sé lengur allt falt fyrir peninga.

Að loknu forvali

Nú þegar tölur liggja fyrir er ég fyrst og fremst ánægður með það góða fólk sem skipar eftu sæti framboðslista VG. Þátttakan er sú besta í sögu flokksins skilst mér, rúmlega 1000 manns sem er vitaskuld frábært. Framkvæmdin var til fyrirmyndar og allt gekk þetta snuðrulaust fyrir sig.

Það er töluverður léttir að þessu sé lokið. Útkoman er ekki í samræmi við ætlanir en langt frá því að vera alslæm þrátt fyrir það. Það er einfaldlega ekki auðvelt að koma sjálfum sér á framfæri, og á stundum alger raun.

11 sæti hljómar ekki kræsilega fyrir mann sem bauð sig fram í 4.-6. sæti en á bak við það eru samt rúmlega fjórðungur atkvæða, ég get ekki verið annað en þakklátur fyrir það. Og rétt kannski í leiðinni að þakka öllum þeim sem lögðu mér lið, takk kærlega fyrir.

Við tekur slagur um sætin í borgarstjórn. Hann verður vafalaust spennandi og skemmtilegur. Ég er í það minnsta tilbúinn til að berjast eins og ljón.

Hinir óheppnu

Sú mótsögn verður æ algengari í umræðunni að lýðræðisstofnanir þjóðarinnar séu úthrópaðar á meðan lýðræðinu er hampað sem leið okkar út úr krísunni sem hvolfdist yfir okkur í kjölfar hrunsins. Alþingi, stjórnarráðið og stjórnskipanin öll eru sögð ófær um að sinna hlutverkum sínum. Stjórnmálamenn og -flokkar eru vanhæfir í eðli sínu, svo ekki sé nú talað um ráðhúsið og stúdentapólitíkin er svo hlægileg að ekki tekur tali.

Vantraust fólks er að sjálfsögðu tilkomið vegna þess að stjórnmálamenn hafa ítrekað brugðist því trausti sem kjósendur þurfa að geta sýnt þeim og hafa sýnt þeim með því að kjósa þá til starfa. Það er ekkert launungarmál að þingmenn Sjálfstæðisflokksins hafa verið öðrum iðnari við að rjúfa þetta traust - það er gömul saga og ný. Samt sem áður hefur flokkurinn alltaf talið flest atvæði upp úr kjörkössunum, nú sem áður, fyrir utan nokkur frávik sem hafa jafnan vakið undrun.

Núna blasir við að bróðurpartur þingflokks Sjálfstæðisflokksins gengur um með stórskaddað mannorð og á sama tíma mælist flokkurinn sem fyrr stærstur á landinu í skoðanakönnunum.

Málsvörn spilllingaraflana felst í því að hampa þeirri orðræðu að allir flokkar séu spilltir og því sé ekki til neins að kjósa um traust. Undir þessa ósönnu fullyrðingu tekur fólk hvar sem er í hinu pólitíska litrófi.

Staðreyndin er þó vitanlega sú að flokkarnir hafa misjafnt orðspor. Öll starfsemi Vinstri grænna miðar af því að vinnubrögð séu eins opin og gegnsæ og hægt er. Allar upplýsingar um fjármál flokksins eru aðgengilegar almenningi og hvað varðar pólitík stóð flokkurinn ævinlega á móti og varaði við þeirri óheillaþróun sem leiddi okkur fram af brúninni. Um það ætti ekki að þurfa að hafa mörg orð.

Staðreyndin er líka sú að lýðræðiskerfið sem við búum við, fjölflokka hlutfallskosningar, er talið það besta til að endurspegla vilja þjóðar. Flest sjónarmið endurspeglast í fjölda flokka og hlutfallskosningin sér til þess að valdahlutföllin endurspegli vilja þjóðarinnar. Það er því ekkert að kerfinu sem slíku.

Til að fulltrúarnir hafi aðhald þarf þátttaka í kosningum að byggjast á upplýstri og virkri skoðanamyndun og eðli málsins samkvæmt ætti enginn upplýstur maður að vilja kjósa yfir sig fjárglæframann með siðferðið á vafasömu plani. Þannig á kerfið að virka, með umbun og refsingu. Stjórnmálamenn eru nefnilega ekki vondir í sjálfu sér - sumir eru bara svo óheppnir að vera kosnir aftur og aftur.

Hinir syndlausu

Í nýlegum pistli á hinni gamalgrónu vefsíðu Deiglunni skrifar Þórlindur Kjartansson, fyrrverandi formaður SUS og starfsmaður Landsbankans, lágstemmda hugvekju sem ber titilinn "Hinir syndlausu" um þann hvimleiða sið sumra stjórnmálamanna að kasta ábyrgðinni á aðra og verja eigin gerðir út í hið óendanlega. Deiglan er ágætur miðill og oft má lesa þar ýmislegt sér til fróðleiks og skemmtunar. Síðunni var lengi vel haldið úti af hinum svokallaða Geirs-armi flokksins - þess sem var forsætisráðherra árin 2006-2009, síðustu þrjú árin fyrir hrun.

Af nægu er að taka í íslenskri pólitík þegar kemur að áðurnefndum löstum, en Þórlindur ákveður að brýnast sé að beina sjónum sínum að Steingrími J. Sigfússyni. Hann segir Steingrím hafa gert arfavonda samninga við Breta og Hollendinga og eigi að viðurkenna mistök sín.

Nú er það morgunljóst að Icesave skuldin er hið mesta böl. En þó við stillum okkur um að skoða Icesave í kjölinn, tilkomu hans og samningsstöðu landsins í því hroðalega máli, ættum við samt að geta, í krafti hinnar miklu siðbótar sem Þórlindur boðar, kallað fleiri valinkunna stjórnmálamenn fram í kastljósið og athuga hvort þeir hafi ekki "vit á því að viðurkenna eigin mistök". Því annað sé "ábyrgðarlaust og heimskulegt".

Þórlindi þætti svo vonandi auðsótt mál að athuga hvort Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir væri tilbúin til að biðjast afsökunar á 893 milljóna króna kúluláni sem hún tók í félagi við eiginmann sinn en flutti svo í eignarhaldsfélagið 7 hægri og mun líklega lenda á skattborgurum að greiða. Í leiðinni gæti hún beðið Richard Thomas, sérfræðing hjá greiningardeild fjárfestingarbankans Merill Lynch, afsökunar á að hafa haldið því fram að hann þyrfi að fara í endurmenntun eftir að hann benti á að íslensk stjórnvöld væru að keyra bankana í þrot.

Nú, Guðlaugur Þór Þórðarson stóð að óvenju rausnarlegum peningagreiðslum FL-Group og Landsbankans til Sjálfstæðisflokksins og ætti vitanlega að biðjast afsökunar á því - og þessum fjórum milljónum sem hann fékk í eigin vasa í leiðinni.

Árni Mathiesen fv. fjármálaráðherra hlýtur að biðjast afsökunar og viðurkenna mistök sín. Ráðherrann sem undirritaði samning um að borga 700.000 milljónir á 10 árum og 6,7% vöxtum - sem verður að teljast umtalsvert verri samningur en sá sem nú liggur fyrir og snýst um að borga 183.000 milljónir á 17 árum og 5,5% vöxtum.

Og í þessum anda ætti Bjarni Benediktsson að stíga fram og segja okkur öllum strax frá því undanbragðalaust hvernig í pottinn var búið í gjörningum Milestone, Sjóvár og Vafnings.

Og ef Þórlindur yrði svo elskulegur að hóa í þetta handahófskennda úrtak samflokksmanna sinna, þá væri honum ekki skotaskuld úr því að hnippa í foringja sinn Geir H. Haarde í leiðinni og fá hann til að koma með aðeins ítarlegri útfærslu á "maybe i should have" ræðunni sinni og segja okkur sögur af sjóði 9, neyðarlögunum, áróðursleiðangri sínum til varnar íslensku bönkunum, stöðu innistæðutryggingasjóðs og gjaldþroti Seðlabankans svo eitthvað sé nefnt. Og ekki verður yfirbótin minnst þegar Geir biðst afsökunar á láni Seðlabankans til Kaupþings, meira og minna án veða, rétt áður en Seðlabankinn fór á hausinn. Upphæð þess láns er nefnilega nokkuð hærri en sú sem við þurfum að greiða Bretum og Hollendingum vegna Icesave.

Sú staðreynd að Icesave skuldin er langt í frá það sem íþyngir okkur mest er einmitt samninganefnd Steingríms J. Sigfússonar að þakka. Legg ég því til að Steingrímur biðjist ekki afsökunar á neinu sem varðar Icesave samningana, heldur herði Þórlindur sig og sína menn í að fara í löngu tímabært uppgjör og yfirbót og biðji þjóðina afsökunar á þætti sínum í hruninu.

Eins og Þórlindur bendir réttilega á í niðurlagi greinar sinnar þurfa menn nefnilega að hafa "vit á því að spila úr þeirri stöðu sem er uppi en ekki þeirri sem þeir óskuðu sér. Og til þess þarf að hafa vit á því að viðurkenna eigin mistök. Annað er ábyrgðarlaust og heimskulegt. Og á hvorugu höfum við efni núna."

Tilkynning um framboð

Þór Steinarsson býður sig fram á lista Vinstri grænna í komandi borgarstjórnarkosningum. Hann sækist eftir 4. til 6. sæti í forvali hreyfingarinnar 6. febrúar næstkomandi.


Ný forgangsröðun við stjórn borgarinnar.

Þór leggur höfuðáherslu á að forgangsröðun í þágu jöfnuðar og réttlætis verði tryggð við stjórn borgarinnar. Leiðrétta þarf þau neikvæðu áhrif sem forgangsröðun núverandi meirihluta hefur haft á velferðarkerfi og grunnþjónustu borgarinnar. Tryggja þarf stuðning samfélagsins við þá sem höllum fæti standa, m.a. með því að:

- nýta að fullu útsvarsheimildir borgarinnar

- fjölga atvinnuúrræðum ungs fólks á vegum borgarinnar

- draga úr niðurskurði á leikskólum, grunnskólum og frístundaheimilum

- gæta að því að starfskjör og vinnuálag borgarstarfsmanna sé í samræmi við aðra starfshópa



Aukið lýðræði við stjórn borgarinnar.

Svo hámarka megi lífsgæði borgarbúa er mikilvægt að þeir geti haft áhrif bæði á sitt nánasta umhverfi stærri ákvarðanir. Þessi hugmynd hefur ekki verið höfð í heiðri við stjórn borgarinnar. Nauðsynlegt er að ráðast í lýðræðisumbætur og auka valddreifingu í stjórnkerfi borgarinnar á komandi kjörtímabili. Það verður gert með því að:

- fjölga tækifærum borgarbúa til þáttöku við stefnumótun

- færa fleiri ákvarðanir inn í hverfin og nær fólkinu

- fjárlagagerð fari fram á kynjuðum forsendum

- auka samráð og samvinnu með minnihlutahópum

- efla þjónustumiðstöðvar


Um Þór

Þór Steinarsson er 35 ára, fæddur og uppalinn á Akureyri en hefur verið búsettur í Reykjavík síðastliðin 12 ár. Hann er bókmenntafræðingur að mennt og hefur starfað við ýmis markaðs- og kynningarstörf, meðal annars sem markaðs- og sölustjóri Urriðaholts ehf. Þór leggur nú stund á meistaranám í stjórnsýslufræðum við Háskóla Íslands og mun ljúka því í júní.

Þór er stofnmeðlimur í Vinstri grænum og hefur tekið virkan þátt í starfi hreyfingarinnar og var m.a. kosningastjóri í Norðausturkjördæmi í síðustu alþingiskosningum.

Þór á synina Ragnar Stein og Þorstein Elvar og er í sambúð með Guðrúnu Baldvinu Sævarsdóttur.

Að spila sig fávísan

Sú samfélagsmynd sem blasti við mörgum að afloknu hruni, þá byltingu og að lokum nýjum kosningum var lamandi og þungbær. Menn höfðu misjafna sýn á framtíðina. Örfáir pökkuðu niður og fluttu úr landi, en flestir héldu ró sinni, ákveðnir í að mæta því sem höndum bar. Öllum var þó ljóst að atvinnuleysi myndi aukast, kaupmáttur minnka og að ríkissjóður þyrfti að draga verulega úr útgjöldum. Efnahagsvandinn hefur líklega aldrei verið erfiðari hjá þessari þjóð í seinni tíð.

Meirihluti landsmanna kaus sér flokka til forystu sem ætluðu að fara blandaða leið til að draga úr halla ríkissjóðs. Að auki var stefnt að því að endurskoða efnahagsáætlun ríkissjóðs og koma landinu út úr gjaldeyriskreppunni með aðstoð Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og liðsinni annarra þjóða. Í framhaldi væri hægt að slaka á gjaldeyrishömlum, efla gengi krónunnar og lækka stýrivexti.

Nú er ár liðið frá því að eldar loguðu við Alþingi og mörgum finnst mál til komið að hitamælir efnahagskerfisins fari að hífa sig upp yfir frostmark. Einn af þeim er Gylfi Arnbjörnsson forseti ASÍ. Í fréttum á miðvikudaginn tjáði hann sig ábúðafullur um stöðu mála og skildi ekkert í því af hverju stjórnvöld væru ekkert að gera til að bregðast við efnahagsvandanum, og áfram hélt hann:

„Varðandi útgjaldahliðina þá er ákaflega lítið í gangi. Varðandi einkaframkvæmd þá er fyrir utan háskólasjúkrahús sem ekki kemur til framkvæmda fyrr en 2012 og 2013 þá er ekkert að gerast. Og lítið að gerast annars, aðeins í sveitarfélögunum. Varðandi stóriðjuna þá er það meira og minna í frosti“.

Nú er Gylfa fyllilega ljóst að forsendur fyrir opinberum framkvæmdum og öðrum útgjöldum eru að greitt verði úr efnahags- og gjaldeyrisvandanum með samþykkt Icesave samninganna svo fá megi það lánsfé sem stendur til boða frá Skandinavíu og öðrum löndum. En af fréttaflutningnum mátti ekki ráða að Gylfi hefði nokkurn tímann fengið veður af þessari áætlun. Þvert á móti undrast forseti ASÍ að ekkert bóli á stóriðjuframkvæmdum, þegar reyndin er að engin stofnun eða fyrirtæki á landinu hefur nokkurn möguleika á að koma að slíkum framkvæmdum á meðan ekki næst að útvega lánsfé.

Og staðan er auðvitað sú að ekki hefur verið hægt að ganga frá samningum við Breta og Hollendinga vegna moldviðris sem stjórnarandstaðan, sem saman stendur af hrunaflokkunum, hefur sópað upp í kringum þetta mál í þeim tilgangi einum að koma í veg fyrir að aðrir en hún komi landinu á réttan kjöl og geri upp við fortíðina.

Væri Gylfa umhugað um að framkvæmdir kæmust í gang á ný væri honum nær að taka undir með ríkisstjórninni um mikilvægi þess að framfylgja endurreisnaráætluninni frekar en að spila sig fávísan um stöðu mála. Nóg er af slíkum í hrunaflokkunum.