Pólitík á lægsta plani

Óvenju margir fara nú offari í fjölmiðlum og annars staðar í netheimum. Yfirfullir af réttlátri reiði fordæma þeir verk Sóleyjar Tómasdóttur.

Og hvað hefur hún svo unnið sér til saka? Ekkert var athugavert við forvalið sjálft, hún er óumdeildur sigurvegari. Engar reglur voru brotnar í forvalinu sem bæði kjörstjórn og stjórn VG í Reykjavík hafa undirstrikað. Þvert á móti má segja henni til hróss að hún hefur sýnt töluverða þrautsegju og þolinmæði í þessum hremmingum. Ekki hefur Sóley farið á taugum þó að hún hafi ranglega verið sökuð um kosningasvindl ítrekað. Mér þætti gaman að sjá hversu margir stæðust það próf.

Núna hafa einhverjir óprúttnir aðilar tekið sig til og ákveðið að skrifa næsta kaflann í farsanum. Málsatvik eru þau að eftir að Hermann Valsson leysir Þorleif Gunnlaugsson af á síðustu stundu, vefst honum tunga um tönn þegar greiða á atkvæði. Sóley kallar þá til hans upplýsingum um hvernig þau Þorleifur hafi ákveðið að bregðast við málinu, sem sagt að sitja hjá. Fyrir þetta er Sóley sökuð um valdníðslu og atlögu að lýðræðinu.

Staðreyndin er auðvitað sú að í þinginu og inni í borgarstjórn hafa flokkarnir samráð um hvernig þeir bregðast við málunum. Það þýðir ekki að öllum sé ætlað að tala einu máli, enda þekkist það vel að innan flokka séu menn ósammála. Það þýðir bara að fólk vinnur saman, hefur með sér verkaskiptingu og kastar á milli sín hugmyndum.

Þetta er daglegt brauð alls staðar í stjórnmálum. Þetta þekkja allir þeir sem komið hafa þeim nærri. Þetta er ekki nokkur einasta frétt. En allt í einu og upp úr þurru ákveða menn að Sóley Tómasdóttir sé óalandi og óferjandi.

Staðreyndin er auðvitað sú að Sóley er frábær stjórnmálamaður. Hún er gríðarlega vinnusöm, strangheiðarleg og klár. Hún er fljót að hugsa og kemur oft með óvæntan vinkil á málin sem snúa vopnum í höndunum á andstæðingum. Út af þessu var hún kosin í fyrsta sæti, menn vita einfaldlega að þeir geta treyst henni til að vinna vinnuna sína.

Aðeins um spilavíti

Samkvæmt Fréttablaðinu í dag eru tvíburarnir Arnar og Bjarki Gunnlaugssynir með áform um að reisa spilavíti hér á landi. Megintilgangurinn er að bjóða ferðamönnum upp á aukna afþreyingu, stækka spektrúmið ef svo má segja, svo að ferðamennirnir þurfi ekki að láta sér leiðast þegar þeir koma í heimsókn. Þó er sá hængur á að fyrst þarf að breyta hegningarlögum og til að gera það þarf að liggja fyrir almennilegur rökstuðningur.

Um starfsemi spilavíta (sem Jóni Kaldal finnst vera ómögulegt orð og gagnast málstað tvíburana illa) er eftirfarandi vitað: Spilavítið græðir alltaf. Viðskiptavinurinn tapar í flestum tilvikum og starfsemin er með þeirri ábatasömustu sem hægt er að ráðast í. Það er því ekki erfitt að skilja áhuga tvíburana.

Hagnaðarsjónarmiðin eru þó ekki fyrirferðarmikil í röksemdafærslunni sem fram kemur í Fréttablaðinu í dag. Hún samanstendur af þremur atriðum. Í fyrsta lagi þeirri að viðskiptavinir spilavítisins yrðu aðallega útlendingar. Í öðru lagi segja þeir að hér sé skortur á afþreyingarframboði og síðast en örugglega ekki síst að ríkið myndi hafa af þessu verulegar skatttekjur.

Hvað fyrsta efnisþáttinn varðar þá er erfitt að sjá hvaða máli skiptir hverjir verða viðskiptavinir spilavítisins. Ef tvíburarnir eru að gefa í skyn að spilavítið hafi neikvæð samfélagsleg áhrif, en það sé í lagi af því að útlendingar muni bara sækja staðinn þá sé ég ekki hvernig það gagnast þeim í áróðursferlinu. Staðreyndin er auðvitað sú að fjárhættuspil eyðileggja nú þegar líf fjölmargra einstaklinga og fjölskyldna og fólk með siðferðið í sæmilegu lagi lætur sig einu varða þótt að ríkið stuðli að vansæld íslendinga eða annarra.

Ekki má gleyma í þessu samhengi að rannsóknir sýna bein tengsl á milli aðgengis og neyslu hvað þetta varðar rétt eins og með aðra fíknivaldandi neyslu.

Röksemd númer tvö er ekki beysin. Það er ekkert sem staðfestir fullyrðingu um að hér sé skortur á afþreyingu. Allir sem komið hafa nálægt ferðamálum geta staðfest að hér er nóg við að vera fyrir ferðamenn sem hingað koma. Linnulaus aukning ferðamanna ár eftir ár ein og sér blæs röksemdina út af borðinu.

Þá stendur eftir hellingur af peningum sem ríkissjóði stendur til boða. Þá er rétt að kalla eftir kostnaðartölum til að geta fengið nettóupphæðina. Vonandi gera menn þá ráð fyrir öllum breytum eins og til dæmis þeirri að spilavítum fylgir hugsanlega hærri glæpatíðni og þeirri að þó skatttekjur bandarískra ríkja sem leyfa fjárhættuspil og spilavíti aukist til að byrja með, er staðreyndin sú að skatttekjur þessara sömu ríkja minnka til lengri tíma (sjá hér).

Annars eru peningar ekki allt, þó að fjárlagagerðin sé óvenju erfið um þessar mundir og landið vonandi búið að breytast, þó ekki nema í þá átt að ekki sé lengur allt falt fyrir peninga.

Að loknu forvali

Nú þegar tölur liggja fyrir er ég fyrst og fremst ánægður með það góða fólk sem skipar eftu sæti framboðslista VG. Þátttakan er sú besta í sögu flokksins skilst mér, rúmlega 1000 manns sem er vitaskuld frábært. Framkvæmdin var til fyrirmyndar og allt gekk þetta snuðrulaust fyrir sig.

Það er töluverður léttir að þessu sé lokið. Útkoman er ekki í samræmi við ætlanir en langt frá því að vera alslæm þrátt fyrir það. Það er einfaldlega ekki auðvelt að koma sjálfum sér á framfæri, og á stundum alger raun.

11 sæti hljómar ekki kræsilega fyrir mann sem bauð sig fram í 4.-6. sæti en á bak við það eru samt rúmlega fjórðungur atkvæða, ég get ekki verið annað en þakklátur fyrir það. Og rétt kannski í leiðinni að þakka öllum þeim sem lögðu mér lið, takk kærlega fyrir.

Við tekur slagur um sætin í borgarstjórn. Hann verður vafalaust spennandi og skemmtilegur. Ég er í það minnsta tilbúinn til að berjast eins og ljón.

Hinir óheppnu

Sú mótsögn verður æ algengari í umræðunni að lýðræðisstofnanir þjóðarinnar séu úthrópaðar á meðan lýðræðinu er hampað sem leið okkar út úr krísunni sem hvolfdist yfir okkur í kjölfar hrunsins. Alþingi, stjórnarráðið og stjórnskipanin öll eru sögð ófær um að sinna hlutverkum sínum. Stjórnmálamenn og -flokkar eru vanhæfir í eðli sínu, svo ekki sé nú talað um ráðhúsið og stúdentapólitíkin er svo hlægileg að ekki tekur tali.

Vantraust fólks er að sjálfsögðu tilkomið vegna þess að stjórnmálamenn hafa ítrekað brugðist því trausti sem kjósendur þurfa að geta sýnt þeim og hafa sýnt þeim með því að kjósa þá til starfa. Það er ekkert launungarmál að þingmenn Sjálfstæðisflokksins hafa verið öðrum iðnari við að rjúfa þetta traust - það er gömul saga og ný. Samt sem áður hefur flokkurinn alltaf talið flest atvæði upp úr kjörkössunum, nú sem áður, fyrir utan nokkur frávik sem hafa jafnan vakið undrun.

Núna blasir við að bróðurpartur þingflokks Sjálfstæðisflokksins gengur um með stórskaddað mannorð og á sama tíma mælist flokkurinn sem fyrr stærstur á landinu í skoðanakönnunum.

Málsvörn spilllingaraflana felst í því að hampa þeirri orðræðu að allir flokkar séu spilltir og því sé ekki til neins að kjósa um traust. Undir þessa ósönnu fullyrðingu tekur fólk hvar sem er í hinu pólitíska litrófi.

Staðreyndin er þó vitanlega sú að flokkarnir hafa misjafnt orðspor. Öll starfsemi Vinstri grænna miðar af því að vinnubrögð séu eins opin og gegnsæ og hægt er. Allar upplýsingar um fjármál flokksins eru aðgengilegar almenningi og hvað varðar pólitík stóð flokkurinn ævinlega á móti og varaði við þeirri óheillaþróun sem leiddi okkur fram af brúninni. Um það ætti ekki að þurfa að hafa mörg orð.

Staðreyndin er líka sú að lýðræðiskerfið sem við búum við, fjölflokka hlutfallskosningar, er talið það besta til að endurspegla vilja þjóðar. Flest sjónarmið endurspeglast í fjölda flokka og hlutfallskosningin sér til þess að valdahlutföllin endurspegli vilja þjóðarinnar. Það er því ekkert að kerfinu sem slíku.

Til að fulltrúarnir hafi aðhald þarf þátttaka í kosningum að byggjast á upplýstri og virkri skoðanamyndun og eðli málsins samkvæmt ætti enginn upplýstur maður að vilja kjósa yfir sig fjárglæframann með siðferðið á vafasömu plani. Þannig á kerfið að virka, með umbun og refsingu. Stjórnmálamenn eru nefnilega ekki vondir í sjálfu sér - sumir eru bara svo óheppnir að vera kosnir aftur og aftur.